Theo �m l?ch l� ng�y r?m th�ng 8 h?ng n?m. ?�y l� ng�y t?t c?a tr? em, c�n ???c g?i l� �T?t tr�ng Tr?ng�. Tr? em r?t mong ??i ???c ?�n t?t n�y v� th??ng ???c ng??i l?n t?ng ?? ch?i, th??ng l� ?�n �ng sao, m?t n?, ?�n k�o qu�n,� r?i b�nh n??ng, b�nh d?o. V�o ng�y t?t n�y, ng??i ta t? ch?c b�y c?, tr�ng tr?ng. Th?i ?i?m tr?ng l�n cao, tr? em s? v?a m�a h�t v?a ng?m tr?ng ph� c?.

Cho t?i ng�y nay, d�n gian v?n l?u truy?n nhi?u s? t�ch � ngh?a li�n quan t?i ng�y l? ??c bi?t n�y, sau ?�y l� m?t s? s? t�ch ???c nhi?u ng??i bi?t ??n.

S? t�ch 1:

Theo s�ch c? th�T?t Trung Thu�b?t ??u t? ??i nh� ???ng, th?i vua Du? T�n, ni�n hi?u V?n Minh. S�ch x?a ch�p r?ng, nh�n m?t ?�m r?m th�ng t�m, khi c�ng c�c quan ng?m tr?ng, vua ???ng ao-??c ???c l�n th?m cung tr?ng m?t l?n cho bi?t. Ph�p-s? Di?u Ph�p Thi�n t�u xin l�m ph�p ??a vua l�n cung tr?ng. L�n t?i cung tr?ng, Minh Ho�ng ???c ch�a ti�n ti?p r??c, b�y ti?c ?�i ??ng v� cho h�ng tr?m ti�n n? xinh t??i m?c �o l?a m?ng nhi?u m�u s?c r?c r?, tay c?m t?m l?a tr?ng tung m�a tr�n s�n, v?a m�a v?a h�t, g?i l� kh�c Ngh�-Th??ng v? y.

Vua ???ng th�ch qu�; nh? c� khi?u th?m �m n�n v?a tr?m tr? khen ng?i v?a l?m nh?m h?c thu?c l�ng b�i h�t v� ?i?u m�a mong ?em v? ho�ng cung b�y cho c�c cung n? tr�nh di?n. Cu?i n?m ?�, quan Ti?t ?? S? cai tr? x? T�y L??ng mang v? tri?u ti?n d�ng m?t ?o�n v? n? v?i ?i?u m�a B�-la-m�n. Vua th?y ?i?u m�a c� nhi?u ch? gi?ng Ngh�-Th??ng v? y, li?n ch?nh ??n hai b�i h�t v� hai ?i?u l�m th�nh Ngh�-Th??ng v? y kh�c. V? sau c�c quan c?ng b?t ch??c vua mang ?i?u m�a h�t v? c�c phi�n tr?n xa x�i n?i h? cai tr? r?i d?n d?n ph? bi?n kh?p d�n gian. T?c ng?m tr?ng, xem ca m�a sau bi?n th�nh th� vui ch?i ?�m r?m Trung Thu .

V? sau�T?t Trung Thu�lan r?ng sang c�c n??c l�ng gi?ng v� thu?c ??a c?a Trung Hoa. S�ch s? Vi?t kh�ng n�i r� d�n ta b?t ??u ch?i�T?t Trung Thu�t? bao gi?, ch? bi?t h�ng m?y tr?m n?m tr??c, t? ti�n ta ?� theo t?c n�y. Ngay t? ??u th�ng t�m �m l?ch, ch? b�a b?t ??u c� m�u s?c Trung Thu. L?ng ?�n, b�nh n??ng, b�nh d?o ?� ???c b�y b�n la li?t trong c�c c?a hi?u r?c r? �nh ?�n. Ng??i mua l?n ng??i ?i xem ?�ng chen nh? h?i.

Ngo�i c�c lo?i ?�n gi?y, b�nh k?o c�n c� c�c con gi?ng ??u l�n, m?t �ng ??a b�y b�n ??y c�c ch?. Nh?ng nh� gi�u c�n b�y c?�Trung Thu�?? khoe t�i n?u n??ng c?a c�c c� con g�i t?i tu?i l?y ch?ng.

S? t�ch 2:

H?u Ngh? l� m?t ng??i b?t t?, trong khi ?� H?ng Nga l� m?t ti�n n? xinh ??p s?ng ? Thi�n ?�nh v� ph?c v? cho T�y V??ng M?u. C? hai ng??i l� v? ch?ng. S?c ??p c?a H?ng Nga v� s? b?t t? c?a H?u Ngh? ?� l�m cho m?t s? v? th?n ti�n kh�c ghanh gh�t, v� h? ?� vu oan m?t t?i l?i ph?m thi�n ?�nh cho H?u Ngh? tr??c m?t Vua Nghi�u. T? ?�, H?ng Nga v� H?u Ngh? b? ?u?i kh?i ho�ng cung v� ph?i s?ng cu?c ??i th??ng d�n. T? ?�, cu?c s?ng l�m l?ng, s?n b?n ?� l�m cho ch�ng H?u Ngh? tr? th�nh m?t x? th? c� ti?ng trong d�n gian.

B?y gi?, c� 10 m?t tr?i c�ng l�c t?n t?i, c? m?t m?t tr?i th� chi?u m?t ng�y, v� c? thay phi�n nh? v?y trong v�ng m?t ng�y. Tuy nhi�n, tai h?a ?p ??n, m?t ng�y kia c? 10 m?t tr?i c�ng xu?t hi?n trong m?t ng�y v� ?� thi�u ch�y h?u h?t sinh linh tr�n m?t ??t. Tr??c ho�n c?nh �ng�n c�n treo s?i t�c� tr�n, Vua Nghi�u ?� sai H?u Ngh? b?n r?i 9 m?t tr?i ch? ?? m?t c�i l?i m� th�i. Ch�ng H?u Ngh? ?� ho�n th�nh s? m?ng xu?t s?c.

?? ?�p l?i, Vua Nghi�u ?� cho ch�ng m?t vi�n thu?c tr??ng sinh b?t l�o v� d?n r?ng �T?m th?i kh�ng ???c u?ng c�i n�y v�o, hay b?t ??u c?u nguy?n v� ?n chay trong m?t n?m sau ?� m?i ???c u?ng�. H?u Ngh? l�m theo, ch�ng ?em vi�n thu?c v? nh� v� gi?u n� ? c�i rui tr�n n�c nh� v� t? kh? luy?n tinh th?n. ???c kho?ng n?a n?m, Vua Nghi�u m?i ch�ng ??n kinh th�nh �ch?i� . H?ng Nga ? nh� th� b?ng l?u � ??n m?t v?t s�ng l�ng l�nh tr�n m�i nh� v� ph�t hi?n ra vi�n linh d??c, sau ?�, bi?t l� linh d??c, n�ng ?� u?ng ngay vi�n thu?c c?ng ?�ng l�c H?u Ngh? v?a v? ??n v� ngay t?c kh?c ch�ng ?� bi?t chuy?n g� ?� x?y ra. Nh?ng t?t c? ?� qu� mu?n, H?ng Nga b?t ??u bay v? tr?i.

V?i chi?c n? trong tay, H?u Ngh? ?u?i theo H?ng Nga. Nh?ng ?i ???c ??n n?a ???ng th� th?n Gi� ?� c?n ch�ng l?i m?c cho n�ng ti�n n? xinh ??p kia bay ??n m?t tr?ng. Khi v?a ??n n?i H?ng Nga b?ng kh�ng th? ???c v� vi�n thu?c b?ng v?ng ra. K? t? ?�, H?ng Nga m�i ? tr�n m?t tr?ng kh�ng th? n�o tr? l?i. Truy?n thuy?t c�n k? l?i r?ng n�ng ?� k�u g?i nh?ng con th? ? m?t tr?ng t?o ra vi�n thu?c gi?ng nh? v?y ?? n�ng c�n quay v? v?i ng??i ch?ng ng�y ?�m mong nh?, nh?ng t?t c? ??u v� d?ng.

Trong khi ?�, ? d??ng th?, s? mong nh? v� n?i h?i h?n ng�y ?�m c?n c�o H?u Ngh?. Cu?i c�ng, ch�ng x�y m?t l�u ?�i trong m?t tr?i v� ??t t�n l� �D??ng�, trong khi ?� th� H?ng Nga c?ng x�y m?t l�u ?�i t??ng t? ??t t�n l� ��m�. C? m?i n?m m?t l?n, v�o ng�y r?m th�ng 8, hai ng??i ???c ?o�n vi�n trong ni?m h�n hoan h?nh ph�c. Ch�nh v� th? m� m?t tr?ng lu�n th?t tr�n v� th?t s�ng v�o ng�y n�y nh? ?� n�i ??n ni?m vui, s? h�n hoan khi ???c g?p m?t c?a con ng??i.
?�y l� t�i li?u c� trong truy?n thuy?t Trung Qu?c kh� ph? bi?n ? th?i T�y H�n(206 TCN � 24 SCN).

S? t�ch 3:

M?t truy?n thuy?t kh�c ?� cho r?ng: H?ng Nga v� H?u Ngh? ??u l� nh?ng v? th?n b?t t? s?ng tr�n thi�n ?�nh. M?t ng�y kia, ng??i con trai th? 10 c?a Ng?c Ho�ng ?� ph�n th�n th�nh m??i m?t tr?i t? ?� g�y n�n th?m k?ch cho lo�i ng??i. Tr??c t�nh h�nh ?�, H?u Ngh?, v?i t�i b?n t�n c?a m�nh ?� b?n r?i 9 m?t tr?i nh?ng v� t�nh c?m, ?� tha ch?t cho b?n th? th? 10 c?a con trai c?a Ng?c Ho�ng. D? nhi�n, Ng?c Ho�ng kh�ng ch?p nh?n v� r?t ph?t �. �ng ta ?� tr?ng ph?t H?u Ngh? v� H?ng Nga b?ng c�ch b?t h? ph?i s?ng cu?c ??i con ng??i ? tr?n th?.

Ch�nh v� nh?ng l� do ?�,�T?t Trung Thu�tr? n�n m?t ph?n kh�ng th? thi?u c?a n?n v?n h�a Trung Qu?c ??n n?i ng�y nay r?t nhi?u ng??i Trung Qu?c ??t t�n cho con g�i h? l� Nguy?t v?i ??c mong con g�i h? s? xinh ??p, trong s�ng v� ??y ??n nh? m?t tr?ng v?y.Sau khi xu?ng tr?n th?, h?i ti?c cu?c s?ng b?t t? ?� qua, H?u Ngh? ?� b? nh� ra ?i t�m th? thu?c c� th? tr??ng sinh b?t l�o. Cu?i c�ng, ch�ng t�m th?y T�y V??ng M?u, b� ?� cho H?u Ngh? linh d??c, nh?ng d?n r?ng: m?i ng??i ch? n�n u?ng n?a vi�n ?? c� ???c s? s?ng tr??ng t?n.

H?u Ngh? ?em vi�n thu?c v? nh� v� ?? n� trong m?t chi?c l?. Ch�ng ?� c?nh b�o H?ng Nga kh�ng ???c m? chi?c l? ra ?? xem trong ?� c� g� v� ?i s?n b?n trong v�i th�ng. C?ng gi?ng nh? Pandora trong Th?n Tho?i Hi L?p. S? t� m� ?� l�m H?ng Nga m? chi?c l? v� t�m th?y vi�n thu?c, d? nhi�n n�ng ?� u?ng h?t vi�n linh d??c m� kh�ng bi?t r?ng m?i ng??i ch? n�n u?ng n?a vi�n. H?u qu? th?t tai h?i, H?ng Nga ?� bay v? m?t tr?ng m� kh�ng th? c?u v�n ???c. K? t? ?� c? hai ng??i ?� ph?i s?ng trong t�nh c?nh chia l�a, ng?n c�ch.

? Kh�a c?nh l?ch s?,�T?t Trung Thu�???c cho l� th?i ?i?m k? ni?m c?a qu�n Minh ch?ng l?i qu�n Nguy�n v�o ??u th? k? XIV. V�o th?i ?�, qu�n Minh ?ang n?i d?y ch?ng l?i tri?u ?�nh nh� Nguy�n ch�nh v� v?y, vi?c t? t?p t?i nh?ng n?i c�ng c?ng b? c?m. Th? n�n ngh?a qu�n kh�ng th? li�n l?c ???c. M?t v? t??ng c?a qu�n Minh th?i ?� nh?n th?y r?ng ng??i M�ng C? kh�ng ?n B�nh Trung Thu, ch�nh v� th? �ng ta ?� m? m?t ti?m b�n b�nh v� trong m?i c�i b�nh l� m?t mi?ng gi?y nh? vi?t r?ng: �Gi?t t?t c? b?n M�ng C? v�o ng�y 15 th�ng 8�. ?�m trung thu n?m ?�, qu�n Minh ?� ti�u di?t ???c qu�n Nguy�n v� gi�nh ch�nh quy?n. V� sau ?� l� vi?c th�nh l?p tri?u ??i Nh� Minh( 1368 � 1644), d??i s? th?ng l?nh c?a ho�ng ?? Chu Nguy�n Ch??ng. K? t? ?�, B�nh Trung Thu kh�ng ch? c� gi� tr? ? kh�a c?nh v?n h�a m� n� c�n ch?a ??ng trong n� l�ng t? h�o d�n t?c c?a ng??i Trung Qu?c.
T?c l? ?n b�nh h�nh m?t tr?ng trong d?p�T?t Trung Thu�?� c� t? th?i B?c T?ng ? Trung Qu?c, c�ch ?�y tr�n 1.000 n?m.

Trong ?�m 15 th�ng 8 �m l?ch h?ng n?m, khi tr?ng r?m t?a s�ng, l? t? th?n m?t tr?ng b?t ??u. Tr�n b�n th? c� hoa qu?, c� b�nh h�nh m?t tr?ng c�n g?i l� b�nh �?o�n vi�n�, b?i l?, trong d?p n�y, c? gia ?�nh c� d?p ?o�n t? ?? c�ng ?n b�nh v� c�ng th??ng th?c �nh tr?ng thu trong tr?o v� b?u kh�ng kh� ?m �p c?a ?�m r?m ??n v?i m?i nh�.

?�m Trung Thu, c�c em r??c ?�n, m�a s? t?. Ngo�i B?c g?i l� m�a s? t?, trong Nam g?i l� m�a l�n. L�n c�n g?i l� k? l�n. K? l� t�n con ??c, l�n l� t�n con c�i. L�n l� con v?t ??ng th? hai trong t? linh: long (r?ng), l�n, qui (r�a), ph?ng (ph??ng ho�ng). L�n l� con v?t th?n tho?i, th�n h??u, m�ng ng?a, ?u�i b�, mi?ng r?ng, m?i to, c� m?t s?ng ? ngay gi?a tr�n, l�ng tr�n l?ng ng? s?c, l�ng d??i b?ng m�u v�ng. T?c truy?n, l�n l� con v?t hi?n l�nh, ch? c� ng??i t?t m?i nh�n th?y n� ???c.�Tho?t nh�n, ??u l�n gi?ng ??u s? t?. Do v?y, ng??i ta g?i m�a l�n th�nh m�a s? t?.

B�n c?nh ?�, m?t v�i ??a ph??ng, c� t?c c�c em r??c ?�n k�o qu�n trong d?p T?t Trung thu. ?�n k�o qu�n h�nh vu�ng, cao kho?ng 80cm, r?ng m?i b? kho?ng 50cm. B?n m?t ??u ph?t gi?y T�u b?ch nh? gi?y b�ng m? hi?n nay. Ph�a tr�n v� ph�a d??i c� ???ng vi?n s?c s?. B�n trong c� m?t t�n gi?y h�nh tr�n. Khi ??t ?�n, h?i l?a b?c l�n, t�n gi?y xoay quanh. ?�n k�o qu�n c�n g?i l� ?�n ch?y qu�n v� h�nh ?o�n qu�n c? li�n t?c k�o ?i, ch?y ?i kh�ng ng?ng h?t v�ng n? ??n v�ng kia. Ch? khi n�o ?�n h?t d?u (n?n), ?�n t?t th� c�c t�n kh�ng quay n?a. ?�n c� b?n m?t, h�nh ?nh xem ? m?t n�o c?ng ???c.

Tr? em r?t th�ch ?n�b�nh Trung thu, m�a l�n v� r??c ?�n k�o qu�n. T? ?�,�T?t Trung Thu�nghi?m nhi�n tr? th�nh T?t c?a c�c em t? h�ng ng�n n?m nay.

? Vi?t Nam, t? ??u th�ng, ng??i ta ?� chu?n b? nh?ng c? ?�n mu�n m�u, mu�n s?c, h�nh th� ??c ?�o, c�c ?? ch?i c?a tr? nh?t l� h�nh �ng ti?n s? gi?y c�ng b�nh d?o, b�nh n??ng, g?i chung l� b�nh trung thu ?? ?�n T?t. Tr? em mang nh?ng l?ng ?�n m�u s?c s?c s? th?p s�ng th�nh t?ng ?o�n d�i k�o nhau ?i c�c th�n ng� ?? ca h�t reo vui d??i �nh tr?ng. Khi nh?ng ng�y R?m c?n k?, c�c ?o�n m�a l�n, m�a s? t? r?m r? v?i ti?ng k�n, ti?ng tr?ng, ti?ng ph�o c�ng th�m n�o nhi?t.